સાઇલેજ ફીડિંગ ચાર્ટ: ગાય અને ભેંસને કેટલું સાઇલેજ ખવડાવવું

આ લેખ ગુજરાતીમાં ઉપલબ્ધ છે. મૂળ વિગતવાર લેખ અંગ્રેજીમાં પણ વાંચી શકાય છે — વધુ માહિતી માટે અમારો WhatsApp પર સંપર્ક કરો.

ખેડૂતો પાસેથી અમને સૌથી વધુ એક જ સવાલ મળે છે: મારે કેટલું સાઇલેજ ખવડાવવું જોઈએ? જવાબ પશુના શરીરના વજન, તે દૂધ આપે છે કે નહીં, અને કેટલું દૂધ આપે છે — તેના પર આધાર રાખે છે. નીચેનો ચાર્ટ એ જ છે જે અમારી ટીમ નવા ગ્રાહકનો ration બનાવતી વખતે વાપરે છે, અને તે ક્રૉસબ્રેડ ગાયો, દેશી ગાયો અને ભેંસો — બધાં પર કામ કરે છે.

દૂઝણી ગાય કે ભેંસ (400–450 કિલો શરીર વજન): રોજ 18–25 કિલો મકાઈ સાઇલેજ, બે વારમાં વહેંચીને, સાથે 4–6 કિલો સૂકો ચારો અને દર 2.5 લિટર દૂધે આશરે 1 કિલો concentrate. 15 લિટર કે તેથી વધુ આપતી હાઈ-યીલ્ડ ક્રૉસબ્રેડ આ રેન્જના ઉપલા છેડે રહે છે; 6–8 લિટર આપતી ભેંસ વચ્ચે.

વસૂકેલી કે ગાભણી પશુ: 10–15 કિલો સાઇલેજ, 5–6 કિલો સૂકો ચારો અને 1–1.5 કિલો concentrate. વસૂકેલાં પશુઓને ભૂખ્યાં ન રાખો — ગર્ભના છેલ્લા અઠવાડિયાં આગલું વિયાણ નક્કી કરે છે — પણ વધુ પડતું પણ ન ખવડાવો, નહીં તો વિયાણની તકલીફો વધે છે.

વાછરડી (6–18 મહિના): 6–10 કિલો સાઇલેજ, 2–3 કિલો સૂકો ચારો અને આશરે 1 કિલો concentrate, જેથી તે સતત વધે અને સમયસર ગરમીમાં આવે.

3 મહિનાથી મોટાં વાછરડાં: 1–2 કિલોથી શરૂ કરો અને જેમ-જેમ રુમેન વિકસે તેમ ધીમે-ધીમે વધારો. નાનાં વાછરડાંને દૂધ, calf starter અને સારી ગુણવત્તાના સૂકા ઘાસ પર જ રાખો.

સાંઢ અને ગૌશાળાનાં પુખ્ત પશુ: 12–18 કિલો સાઇલેજ, આશરે 5 કિલો સૂકો ચારો અને 0.5–1 કિલો concentrate. ઘણી ગૌશાળાઓ સાઇલેજ બેલ પર બનેલો આખો ration આશરે ₹50 પ્રતિ પશુ પ્રતિ દિવસમાં ચલાવે છે.

બકરી અને ઘેટાં: 1–3 કિલો સાઇલેજ, આશરે 0.5 કિલો સૂકો ચારો અને 200–300 ગ્રામ concentrate.

દરેક ration માં પુખ્ત પશુ દીઠ રોજ 50 ગ્રામ મિનરલ મિક્સચર અને આશરે 30 ગ્રામ મીઠું, અને ભરપૂર ચોખ્ખું પાણી પણ જોઈએ. એક દૂઝણી ગાય દિવસમાં 80–120 લિટર પાણી પી શકે છે — સાઇલેજ પાણીની જગ્યા લેતું નથી.

10 દિવસનો બદલાવ પ્લાન. દિવસ 1–3: રોજના લીલા કે સૂકા ચારામાં 3–5 કિલો સાઇલેજ ભેળવો, દોહ્યા પછી ખવડાવો જ્યારે ભૂખ સૌથી વધુ હોય. દિવસ 4–7: પુખ્ત પશુ દીઠ 8–10 કિલો સુધી વધારો અને સૂકો ચારો એટલા જ વજનથી ઘટાડો. દિવસ 8–10: ચાર્ટના પૂરા ration પર આવો, બે વારમાં વહેંચીને. ત્રીજું અઠવાડિયું: રોજ દૂધ લખો. મોટા ભાગના ખેડૂતો પશુ દીઠ 1.5–2.5 લિટર વધુ દૂધ અને કઠણ છાણ જુએ છે; હવે concentrate ને દર 2.5 લિટર દૂધે 1 કિલો પર સેટ કરો.

થોડો સૂકો ચારો કેમ રાખવો? સાઇલેજ તમારો બધો લીલો ચારો બદલી શકે છે, પણ રુમેનને વાગોળવા અને તંદુરસ્ત રહેવા લાંબો રેસો જોઈએ. પુખ્ત પશુઓ માટે 4–6 કિલો સૂકો ચારો રાખો. ફક્ત સાઇલેજવાળો ખોરાક માત્ર વૈજ્ઞાનિક રીતે સંતુલિત total mixed ration માં જ કામ કરે છે.

ક્યારે ખવડાવવું. સાઇલેજ દોહવાના તરત પહેલાં નહીં, પછી ખવડાવો, અને ગમાણ ચોખ્ખી રાખો. એક મોટા ઢગલાને બદલે બે વાર — સવારે અને સાંજે — આપો, જેથી તે તાજું રહે અને પશુ વધુ ખાય. જે બચેલું સાઇલેજ ગરમ થઈ ગયું હોય કે જેની ગંધ બદલાઈ ગઈ હોય, તેને આગલા ખોરાક પહેલાં ફેંકી દો.

મારે કેટલી બેલ જોઈએ? પશુઓની સંખ્યાને તેમના રોજના ration સાથે ગુણો. ઉદાહરણ તરીકે, પશુ દીઠ 20 કિલો પર 10 દૂઝણાં પશુ રોજ 200 કિલો ખાય છે, એટલે મહિને આશરે 6 ટન. યાદ રાખો કે ખોલેલી બેલ 3–5 દિવસમાં પૂરી થવી જોઈએ: જે ધણ રોજ 80–130 કિલો ખાય છે તે 400 કિલોની બેલ સમયસર પૂરી કરે છે, જ્યારે બે-ત્રણ પશુવાળા ખેડૂતે નાની 100 કિલોની બેલ પસંદ કરવી જોઈએ જેથી કંઈ બગડે નહીં.

સામાન્ય ભૂલો. આખો ration એક જ દિવસમાં બદલી નાખવો (પાતળું છાણ અને દૂધમાં ઘટાડો થાય છે); મિનરલ મિક્સચર વિના સાઇલેજ ખવડાવવું; ખોલેલી બેલ અઠવાડિયા સુધી ઢાંક્યા વગર છોડી દેવી; અને 'સાઇલેજ પૂરતું છે' માનીને concentrate બહુ ઘટાડી દેવું. સાઇલેજ ration નો પાયો છે, આખો ration નહીં.

તમારા ધણનો ચાર્ટ જોઈએ છે? પશુઓની સંખ્યા, તેમનો પ્રકાર અને રોજનું દૂધ અમને WhatsApp પર મોકલો — રિચનેસ્ટ મકાઈ સાઇલેજ બેલના તમારા પહેલા ઑર્ડર સાથે અમારી ટીમ મફત ration ચાર્ટ બનાવી આપશે.